“Asivoti!”

Liya lisanda ke inani labantu esidibana nabo abathi “asivoti!” kulo nyaka. Uninzi lwabo bakhala ngokuba badikiwe zizithembiso zale mibutho. Abanye bathi badanile yiANC kwaye abanokukwazi ukuvotela eminye imibutho.

Lilonke bagqibe kwelokuba mabangayi kulonyulo lomhla wesibhozo kuCanzibe. Inzima ke le nto ngoba ukuba awuyi uyokuvota uyafana nophise ngevoti yakho. Kudla ngokuthiwa abo bathi abavoti kufuneka ke bahlale pha kude bangakhalazi ngeziphumo nolawulo olugwenxa.

Xa sihlala phantsi okanye sibuyisa unyawo ngasemva siyeke izinto zizenzekele bakhona abo bangamaxhalanga, banjongo zimbi, bakuphakama bathathe eso sikhewu.

Umzekelo apha kulo mbutho ulawulayo ngoku eMzantsi Afrika, uninzi lweengxelo esiye sizive ngeenkokheli zawo zisoloko zingorhwaphilizo lwemali. Abantu baye bazibuze ukuba ziphi na iinkokheli okanye amalungu alo mbutho alungileyo?

Kutheni isoloko ingabarhwaphilizi abatshotsha pha phambili kulo mbutho? Kungenxa yokuba abo balungileyo kuwo bakhetha ukuhlala phantsi. Nqwa nalo uthi “Asivoti!” Xa ungavoti, baza kuvota bona abo banezinye iinjongo. Kubalulekile ke ukuba wonke ubani, aphakame ayokukhetha umbutho.

Zininzi izinto ezithethwa yile mibutho; khangela umbutho obhekisa kwizinto okholelwa kuzo, ungakhethi nje umbutho kuba wakhula ngawo okanye uthanda ubani nobani kuwo. Khetha umyalezo walo mbutho. Kukho imibutho ethembisa izinto ezintsha.

Sukujonga izithembiso zemisebenzi. Inzima kakhulu leyo. Umntu okuthembisa ngemisebenzi ubomkrokrela ngoba ininzi into ekusafuneka ilungisiwe ukuze sikwazi ukudala amathuba engqesho kweli.

Ngcono ujonge ukuba lo mntu uza kuluphelisa njani ulwaphulomthetho, uza kuzivuselela njani iinkonzo zezempilo kweli, imfundo yona angayenzela ntoni, njalo njalo. Masiqale apho.

Phulaphula kakuhle, uzibuze ukuba ingaba na nyani le nto ithenjiswa apha ingenzeka ngale ndlela icaciswa ngayo ngulo mbutho?

Ukuba uvumelana nayo, khetha loo mbutho. Kodwa kuyo yonke into eyenzekayo ungakhe ulinge ungavoti.