Inxeba elingatsitywa ntwala!

Ngaphezu kokungawuthandi lo mboniso Inxeba, kuba ke asibantu bathanda yonke into, okubalulekileyo kukubhentsiswa ngokuchubekileyo kokungafaneleki kwawo. Ewe ulwaluko lunemingeni yalo, ngako ludinga inguqu. Kodwa oku sikubonayo asinguqu ingasincedayo.

Nazi ke iindawana zobungcali endicinga ukuba, njengababhali neengcali zolwimi nezenkcubeko, singancedisa ngazo kumaqonga namaqumrhu esikuwo ukuhewula lo mhlola:

1. Umbhali ngebali ngalinye unenjongo nemfundiso ahlose yona. Njongo ni na ke ahlose ukuyifezekisa umbhali ngeli bali?

2. Sele libhaliwe ke, lilo elo lixhonywe entungo ukuba libonwe nguwonkewonke. Ingaba liyayifeza na ke le ndima ebehlose yona umbhali? Likwenza njani oko? Ngawuphi umlinganiswa?

3. Ulwaluko asikokudlangwa, koko yinkqubo yokwenziwa kwendoda. Inkwenkwe ebhomeni ifundiswa ukuphathwa komzi nezinto zawo kubandakanya umfazi nabantwana, ukuhlalisana nabamelwana noluntu ngokubanzi, amabali esizwe kwanokuba size njani na eso sizwe ezweni, ukuconjululwa kwezinto zalo naluphi na uhlobo ezimsonto unyikinyiki kwintlalo yoluntu, amabali eentsomantsomane neendlela ezasonjululwa ngazo, njalo njalo ke. Njengoko ke kusithiwa lo mboniso ngowolwaluko, ndawo zini na ke apha kuwo ezichaza ulwaluko endichaza lona mna mntu wolwaluko?

4. Ukusingatha umkhuhlane wenkwenkwe ebhomeni, izinto ezinokuyenza ukuba ivukelwe zithintelwa kangangoko. Kukangako kukho nemithetho engezigqwathi, zonke ke iintlobo zezigqwathi. Kwezinye iindawo ukudla kusiwa ngamantombazana esuthwini, ingadali kuvukelwa kwabakhwetha loo nto. Uyixoka ngabuni na ke le ndawana yokuvukelwa komkhwetha umbhali lo apha kulo mboniso wakhe?

5. Lonke ibali lisekelwa kwinto ekhoyo ngokwenyani, nasezintsomini kunjalo. Uyalinonga ke ngoko umbhali ibali lakhe, alifakele namaphiko ukuntingela kule ndawo afunzele kuyo ngelo bali. Usingisephi na ke yena lo umbhali ngobu bakhe ubuxoki ebalini apha?

6. Umbhali xa abhalayo uphenjelelwa ngumxhino wokufuna ukwabelana noluntu ngamava akhe. Ngaphezu kwaloo mxhino ke wangeza imfundiso engaba kukuphucula okanye ukwenza inguqu negalelo kumxholo waleyo nto abhala ngayo. Uliphucula ndawoni na ke yena umbhali eli siko lokwaluka enza umboniso ngalo? Ingaba uyaliphucula ngenene na okanye uyaliphuca ngeziqendu zakhe ezinobuqholo bengcuka?

7. Sikwilixa lokwamkela zonke iindlela zokuphila abazikhethele zona abantu, kubandakanya nobutabane. Njengoko senditshilo ke ukuba umbhali ubhala ngento anamava ayo, nto leyo esikhokelela kuluvo lokuba lo mboniso ubhalwe sisitabane (enokuba akasiso na). Ingaba ngamava aso ngenene na ke la siboniswa wona kulo mboniso okanye bubuxoku nje bengqikelelo yakhe yokwenzeka kwizitabane esuthwini? Ngamafutshane, ingaba oku yinto eyenzeka kuye njengesitabane kwelakhe ibhuma na ke le asibonisa yona lo mbhali okanye bubuxoki nje obujoliswe ekutshabhiseni eli siko lokwalusa?

Ukuba ke ezi ngongomana zinjengoko ndizibeka, ndithathela kwimimiselo nemigqaliselo yokubhalwa koluncwadi lwethu sithi babhali balo, makube umbhali unxaxhile!

Ukuba umbhali uziva engabophelelekile kwimigqaliselo yokubhalwa koluncwadi lwethu, makohlukane ke nolu lwethu abhale ngolwakhe ngokwemigqaliselo yokubhalwa kolwakhe. Asinakubhalelwa mntu wumbi izinto zethu, ingakumbi engazibhali ngendlela yazo, enyhasha amalungelo ethu ngokwenjenjalo, ze lowo mntu alindele inkxaso yethu. Le ke yinto emele kubhentsiswa ixhonywe exhantini okweyentombi kaMpininga.

Ookhwelecingweni ke akungoku babakhona. Bakhona ke nangoku abethu abasidla izithende kulo mba. Mabaguqulwe ke kulowo mkhuba mbi wokumela ukubhukuqa isizwe, kungenjalo basengelwe phantsi.

Ukumemelela ukukwaywa kwalo mboniso sithi bantu kuxokwa ngabo kokona kodala ulwamvila kudlulise nomyalezo wokuba sixokiwe!

Ndiyazi ke ukuba umthetho onqandayo nguwona ukhuthazayo kuba uyarhalisa, kunjalo kanye ke ukutshabalala komntu ebulawa ngumthetho ngokunyoluka kwakhe.

Zidwesha! Ndincazelana nani ngezi ngongomana zingephi nje ke ndenzela ukuba nibophe awenu amabutho kwiinkalo namaqonga enikuwo, nilwisane nesi sihelegu somboniso. Sele ndizenze ukhuko lwabatshakazi ke ukuba ndihambe ndizandlalisa ngamatshantliziyo ahlukeneyo, nje ukuba oko kuza kukhokelela kuloyiso.

Nazo ke zitshaba iinduku phambi kwenu, amakroti makabophele asing’ edabini. Amagwala ke wona makabambelele koonomtidili boonina, acenge ukubuyiselwa ezizalweni, akuxesha lawo ngoku. Ndivony’ umnqayi nje ke andiwujolise mntwini koko ndithi wenzakala ukhab’ uviko nje. Goba msenge iibhokhwe zikutye!

Owenu kwisiXhosa, Nxuba