Yintoni enye enokwenzelwa isiXhosa?

Imbi into yokuba simane sizibhaqa sibhala into enye ngokubaluleka kweelwimi zesiNtu kweli laseMzantsi Afrika.

Mhlawumbi ikhona le nto siyiphosayo, singade siyibone. Silitshutshe lonke eli sithetha nabafundisi-ntsapho, nabafundi, nabahlali norhulumente ubuqu. Xa sithetha siyavumelana ukuba zibalulekile iilwimi zethu. Pha kwiphepha lesixhenxe kukho isincoko somfundi waseHector Petersen High ozama ukukhumbuza abo baneendlebe ngokubaluleka kwesiXhosa.

Siyabona ukuba naye njengokuba ebhala ugxila kumba wokuba kubuyelwe kundalashe; kuthethwe esasiXhosa samandulo. Kanti ayihambi njalo.

Kwiincoko nootitshala besiXhosa kuye kuthi gqi ezizimvo zifana nezi; abantwana mabasebenzise esasiXhosa sakudala nezaci namaqhalo amandulo. Uzibuze ukuba ingaba lo nto ayikokusibulala na isiXhosa?

Sinomngeni ekudala siwulwa apha wokuba qho xa kubekwa eli phepha lethu phambi kolutsha kuye kuvele ukuba bayohlulakala ukusifunda isiXhosa. Le nto iye ibe nzima mpela xa kukho iinkampani ezenza uphando-sifundo ngamaphephe esiNtu; uphando lwabo luye lubuye lusithi “amaXhosa athi sintsokothe kakhulu esisiXhosa senu! Ulutsha alukwazi ukusifunda!”

Xa uqwalasela ukuba akho kwa nto intsokothileyo, sizama ngandlela zonke ukubhala isiXhosa esi sithethwa ngabantu. Sisebenzisa namagama angoku. Iingxaki ngezizimvo zithi sinzima isiXhosa yeyokuba ezo ngxelo nolophando luye luyokuwa thaca kwiitafile zoongxowa nabathengisi.

Umzekelo xeshikweni kuzanywa ukuvuselelwa Imvo Zabantsundu kwabakho umngeni omkhulu wokuba lizakuthatha ixesha ukuba lifumane iintengiso ngoba abo bathengisayo bazakuqala bafune ukulibukela ukuba lizakuqhuba njani besazi ukuba kunzima ukufunda isiXhosa.

Yiyo lo nto kubalulekile ukuba sibanqande abathi sinzima, babe bengamaXhosa. Mabafunde ukusifunda kwaye bacebise ukuba sesiphi na isiXhosa esakhe salula ukusifunda xa sibhaliwe. Le nto ifuna ixesha nesiqhelo.